Mezelf

Overvolle verpleeghuizen, echtscheidingen en de verkiezing van Donald Trump tot president, het is allemaal onze eigen schuld. Volgens psycholoog Steven Pont komt het doordat we alleen nog maar aan onszelf denken. Hij zegt dat we het collectieve belang uit het oog zijn verloren. ‘Beschaafde mensen zijn niet zichzelf maar passen zich aan,’ schrijft hij in een prikkelend opiniërend artikel in de Volkskrant.

Het afgelopen jaar ben ik, onder het mom van zelfontwikkeling, me aan het afzetten tegen alle conventies die de samenleving mij opdringt. Het voelt als een bevrijding. Ik prent mezelf telkens in dat het mooiste dat ik kan worden mezelf is. En dan pleit zo’n psycholoog, die ik over het algemeen als verstandige mensen beschouw, ervoor dat ik moet stoppen met ‘lekker mezelf zijn’.

Steven Pont onderbouwt zijn mening met een pakkend voorbeeld: Donald Trump. Die benadert het besturen van de Verenigde Staten alsof het zijn eigen zakenimperium is. Hij doet precies wat hij wil en ontslaat iedereen die hem tegenspreekt. Ik vind het verderfelijk dat een democratisch gekozen leider schijt heeft aan de mening van de meerderheid. Hij verheft zijn mening tot de waarheid op manieren die lijkt op die van Stalin en Hitler. Maar Steven vindt Trump precies de leider die onze vrije wereld, waarin iedereen zichzelf mag zijn, verdient. Want Donald Trump is volkomen zichzelf.

De psycholoog stelt dat de cultuur van ‘jezelf kunnen zijn’ is doorgeschoten. Onze sociale vaardigheden hebben we juist om voor het collectieve belang te denken, in plaats van alleen aan jezelf. Hij illustreert dat diezelfde sociale vaardigheden zorgen daten we ons netjes aan de verkeersregels houden. Of keurig achteraan de rij voor de kassa aansluiten.

Nu sluit ik allang niet meer braaf achteraan aan in de rij voor de kassa. Mijn favoriete Albert Heijn heeft namelijk zelfscanners. Steven Pont vindt het zelfscannen vast een uitwas van de geïndividualiseerde samenleving, maar ik word er een beter mens van. Ik heb namelijk geen geduld voor eenzame bejaarden die tergend langzaam hun boodschappen op de band zetten. En uitgebreide gesprekken aanknopen met kassameisjes, waarschijnlijk omdat dat het enige gesprekje van de dag is. Misschien schiet ik door in het opkomen voor mijn eigen belangen maar ik heb wat beters te doen dan nodeloos lang wachten in een rij.

En hoezo is het egoïstisch dat ouderen in verpleeghuizen verblijven? Ik weet zeker dat mijn (schoon)ouders – zodra zij zichzelf niet meer kunnen verzorgen – liever hun billen laten wassen door een wildvreemde. Zij hechten namelijk ook aan hun privacy. Het lijkt mij ongemakkelijk als zij door hun bloedeigen zoon onder de douche worden gezet. Natuurlijk ga ik op zoek naar het beste verpleeghuis in de buurt. En kom ik regelmatig op bezoek. Met een fulltime baan en een sociaal leven, blijft er weinig tijd over voor de verzorging van je hulpbehoevende ouders. Dat noem ik niet egoïstisch maar realistisch.

En zijn opmerking over scheidingen raakte bij mij helemaal een gevoelige snaar. Eén van mijn allerbeste beslissingen, mijn ex-partner beaamt dit volmondig, is dat ik gescheiden ben. Ik leerde iemand kennen op jonge leeftijd. Hij had een florerende carrière plus een (on)gezonde ambitie. Heel aantrekkelijk vond ik dat. Ik was net gestopt met mijn studie. Ik had geen benul van wie ik eigenlijk was. Nog minder van wat ik later wilde worden. Dus paste ik me aan, aan iemand die leek te weten wat hij aan het doen was. Totdat ik, met al mijn aanpassingsvermogen, mijzelf helemaal kwijt was. Mijn conclusie was dat ik teveel rekening had gehouden met de belangen van anderen.

Ik vind het uitstekend dat er zoveel aandacht is voor ‘jezelf zijn’. Mijn ervaring is dat als je goed voor jezelf bent, je ook goed voor anderen kunt zijn. ‘Ga op zoek naar degene die je voor je medemens wilt zijn,’ schrijft de psycholoog ergens in het artikel. Dat vind ik een mooi streven. Op de voorwaarde dat ik, bij vlagen, met niemand rekening hoef te houden en gewoon lekker mezelf mag zijn.

Gerelateerd

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

12 reacties

    1. Ik vind dat bijna alles gezegd mag worden. We hebben ten slotte een vrijheid van meningsuiting. We mogen wat meer weerbaar zijn tegen alles wat er wordt gezegd. Bepaalde zaken krijgen een weerwoord van mij. Andere dingen raken me niet. Als iemand een mening geeft zegt dat zo vaak meer over iemand zelf dan over iemand anders (dat geldt zelfs voor het bovenstaande stukje).

  1. Een groot nadeel van dat hele ‘jezelf zijn’ is wel dat je alle kritiek meteen de mond snoert. Je kunt nooit zeggen: ‘Waarom zit die idioot op een skippybal te jodelen?’ Dat is dan niet idioot, die gast is “zichzelf”.

    Wat mij betreft gaan we veel te ver met het ‘jezelf zijn’ en mensen ‘in hun waarde laten’. Kritiek is nauwelijks meer aan de orde, want je zou maar iemand kwetsen.

    1. Het gaat mij niet om kritiek. Ik vind dat iedereen de ruimte moet nemen om zichzelf te zijn, en de redenatie van de psycholoog dat we te weinig naar het collectieve belang kijken nogal onzinnig.

      Als iemand op een skippybal zit te jodelen dan moet hij/zij dat vooral zelf weten. Tenzij het midden in de nacht is. En dan kom ik er mijn bed voor uit om daar een portie ongezouten feedback op te geven. Ik schuw geen kritiek mits het opbouwend is. En kwetsen is een keuze. Niemand hoeft iets met mijn feedback of kritiek te doen namelijk.

  2. Mooi stuk Paul!
    Eens.
    Niks mis met aan jezelf denken. Ik heb als motto ‘wat je niet wilt dat jezelf geschiedt et cetera’… Ik denk dat je icm af en toe lekker aso en egoïstisch zijn, een heel eind komt. Ook voor je medemens.

  3. Wellicht iets teveel viva- en tegeltjeswijsheid, maar volgens mij kun je pas echt iets voor een ander betekenen als je tevreden bent met jezelf; goed in je vel zit. Daar zijn ook allerhande onderzoeken en modellen (Maslov?) voor. Wellicht is Trump zo idioot bezig omdat ie nooit tevreden is met zichzelf? En is iedereen zo boos op onze premier juist omdat ie altijd zo relaxt zichzelf is?

    1. Het model van Maslov geeft zeker handvatten om dit te staven vanuit de psychologie. Ik denk dat, ergens, heel diep van binnen, Trump een onzekere man is. Net zoals de meesten van ons trouwens, mijzelf incluis.